Oʻrtacha qiymat
Oʻrtacha qiymat — xoʻjalikdagi tanlangan oʻlchov natijalarini qoʻshib, ularning soniga boʻlish orqali topiladigan aritmetik oʻrtacha. Tirik vazn, kunlik sut miqdori yoki yem partiyalariga oid oʻlchovlarni shu usulda bitta son bilan ifodalaysiz. Natijaning birligi dastlabki oʻlchovlar bilan bir xil boʻladi va u muayyan hayvon guruhi hamda davrga tegishli boʻladi.
HerdMobile bilan hayvonlar, sut ishlab chiqarish, sotuv va yem kirim-chiqimini sanasi bilan yozib borasiz. Muayyan poda guruhi, yem yoki sana oraligʻiga tegishli maʼlumotlarni tanlab olishingiz mumkin. Shunda solishtirish va oʻrtachani hisoblashda faqat oʻzingiz nazarda tutgan oʻlchovlardan foydalanasiz.
Muharrir: Ender Soyuince · HerdMobile maqolalari haqida
Xoʻjalikdagi oʻlchovlardan oʻrtachani qanday hisoblayman?
Oʻrtachani hisoblash uchun bir guruh va davrga tegishli oʻlchovlarni tanlang, qiymatlarini qoʻshing va yigʻindini shu oʻlchovlar soniga boʻling. Qoʻshishdan oldin barcha qiymatlar bir xil birlikda ekanini tekshiring: tirik vazn uchun kilogramm, sut uchun litr kabi. Boʻluvchi son — haqiqatan oʻlchangan natijalar soni. Hayvonlarning ayrimlari tortilmagan boʻlsa, podadagi jami bosh soniga boʻlmang. Hisob yoniga sana va guruhni yozib qoʻysangiz, keyin qaraganingizda natija aynan qaysi hayvonlarga va qaysi vaqtga tegishli ekanini bilasiz.
Nega oʻxshash oʻrtachalar turli holatni bildirishi mumkin?
Hisobga kirgan hayvonlar, yemlar yoki davrlar boshqa boʻlsa, oʻxshash oʻrtachalar ham turli holatni bildiradi. Barcha sogʻin sigirlar boʻyicha sut oʻrtachasiga yaqinda tuqqanlar ham, laktatsiya oxiridagilar ham kiradi. Laktatsiya — tugʻishdan keyingi sut berish davri. Bitta boʻlma uchun hisob esa faqat oʻsha yerdagi sigirlarni qamrab oladi. Yem tahlillarida turli yuklarni qoʻshganda tabiiy vazn va quruq modda asoslarini aralashtirish ham natijani oʻzgartiradi. Mavsum yoki partiyalarni solishtirishdan oldin tanlash qoidalari, birlik va davr mosligini tekshiring.
Xoʻjalikdan bir misol
Masalan, bir boʻlmadagi ikki qoʻzini tortib, tirik vaznlarini 8 kilogramm va 12 kilogramm deb yozdingiz. 8 kilogrammga 12 kilogrammni qoʻshsangiz, jami 20 kilogramm boʻladi. 20 kilogrammni tortilgan qoʻzilar soni — 2 ga boʻlsangiz, oʻrtacha tirik vazn 10 kilogramm chiqadi. Natija aynan shu tortish sanasidagi ikki oʻlchovga tegishli.
Oddiy oʻrtacha oʻrniga qachon vaznli oʻrtachadan foydalanaman?
Har bir oʻlchov boshqa miqdorni ifodalasa, vaznli oʻrtachadan foydalaning. Masalan, tonnaji turlicha yem partiyalari yoki sigirlari soni har xil boʻlmalarning sut tahlillari shunday hisobni talab qiladi. Oddiy aritmetik oʻrtacha barcha qiymatlarga teng ulush beradi, vaznli hisob esa jami miqdorga boʻlishdan oldin har bir partiya yoki guruhning kattaligini hisobga oladi.
Yetishmayotgan oʻlchovlarni nol deb hisobga qoʻshamanmi?
Yoʻq, oʻlchanmagan qiymatni yigʻindiga ham, oʻlchovlar soniga ham kiritmang. Yozilmagan tirik vazn yoki sut miqdorini nol deb olish amalda boʻlmagan oʻlchovni hisobga qoʻshadi. Natijada aritmetik oʻrtacha haqiqatan oʻlchangan hayvonlarning vazni yoki sut miqdoriga mos keladigan darajadan past chiqadi.