Býujet
Býujet — hojalykdaky belli bir iş, mal topary ýa-da önümçilik döwri üçin garaşylýan girdejileriň we çykdajylaryň meýilnamasydyr. Möwsüm başlamazdan mal sanyny, iýmitlendiriljek günleri, gündelik rasiondaky iým mukdarlaryny we satyjylaryň bahalaryny hasaplasaňyz, näçe pul gerek boljakdygyny çaklap bilersiňiz. Soňra getirilen iými we hasap-fakturalary şol meýilnama bilen deňeşdirersiňiz.
HerdMobile bilen sürüdäki mal sanyny, iým mukdaryny we satyn alyş çykdajylaryny bir ýerden görüp bilersiňiz. Tamamlanan süýt we mal satuwlaryny hem göz öňünde tutup, indiki döwrüň girdeji-çykdajy meýilnamasyny öz hojalygyňyzyň hakyky sanlary bilen düzersiňiz.
Redaktor: Ender Soyuince · HerdMobile-yň makalalary barada
Süri üçin möwsümleýin iým çykdajysyny nähili hasaplamaly?
Möwsümleýin iým hasabynda her topardaky mal sanyny rasiondaky her iýmiň bir mala düşýän gündelik mukdaryna we iýmitlendiriljek gün sanyna köpeldiň. Netijede şol möwsüm üçin näçe gury ot, silos, saman ýa-da konsentrat gerek boljakdygyny agram boýunça bilersiňiz. Soňra ammardaky ätiýaçlygy barlap, eýýäm bar bolan iýmiň tonnasyny umumy zerurlykdan aýryň. Galan mukdar satyn alynmaly iýmdir. Ony satyjylaryň hödürleýän birlik bahasyna köpeldip, möwsümiň iýmine näçe pul sarp etmegi meýilleşdirýändigiňizi görersiňiz.
Meýilleşdirilen çykdajyny hakyky netije bilen nähili deňeşdirmeli?
Möwsüm dowam edýärkä, öňünden hasaplan mukdarlaryňyzy we bahalaryňyzy getirilen iým, hasap-fakturalar hem-de tamamlanan satuwlar bilen deňeşdiriň. Meýilnama bilen hakyky çykdajynyň arasyndaky tapawut birlik bahasynyň ýa-da sürüdäki mal sanynyň üýtgemeginden, gyşky iýmitlendiriş döwrüniň uzamagyndan ýa-da ammardaky ýitgiden döräp biler. Girdeji tarapynda süýt we mal satuwlaryna serediň: satylan süýdüň litri, mallaryň diri agramy, birlik bahalary we hakykatdan alnan pul näçe boldy? Möwsümiň dowamynda şu tapawutlary barlamak indiki satyn alyşlary wagtynda üýtgetmäge kömek edýär.
Hojalykdan bir mysal
Mysal üçin, 20 sygryň rasionynda bir mala günde 5 kilogram gury ot düşýän bolsa, topar bir günde 100 kilogram gury ot sarp edýär (20 sygyr × 5 kilogram = 100 kilogram). Gyşky döwür 90 gün dowam etse, sürä 9 000 kilogram, ýagny 9 tonna gury ot gerek bolýar (90 gün × 100 kilogram = 9 000 kilogram). Ammarda eýýäm 3 tonna bar bolsa, meýilnamada 6 tonna satyn almak üçin pul göz öňünde tutulýar.
Hojalygyň býujeti bilen pul hereketiniň tapawudy näme?
Hojalygyň býujeti belli bir iş ýa-da möwsüm üçin garaşylýan umumy girdejini we çykdajyny hasaplaýar. Pul hereketi bolsa puluň hojalyga haçan gelip, haçan çykýandygyny görkezýär. Möwsüm boýunça girdeji çykdajydan köp görünse-de, eliňizde wagtynda puluň bolmagy hasap-fakturalaryň töleg möhletlerine we alynmaly pullaryň haçan geljekdigine baglydyr.
Satyjynyň baha teklibi näme üçin hakyky çykdajydan tapawutlanýar?
Baha teklibi — satyn almazdan öň satyjynyň hödürleýän bahasydyr; meýilleşdirilýän çykdajy şonuň bilen çaklanýar. Hakyky çykdajy bolsa satyn alyşdan soň hasap-fakturada ýa-da töleg kwitansiýasynda görkezilen möçberdir. Ikisini deňeşdirseňiz, bahanyň üýtgemegi ýa-da goşmaça iým getirilmegi sebäpli çykdajynyň näçe üýtgändigini görersiňiz.