Kül
Kül — iým nusgasy laboratoriýada ýakylandan soň galýan ähli organiki däl galyndydyr; ol nusganyň ýa-da onuň gury maddasynyň göterimi hökmünde görkezilýär. Gury madda iýmiň suw aýrylandan soň galýan bölegidir. Kül iýmiň mineral bölegini bir umumy san bilen görkezýär, oňa iým bilen gelen toprak we çäge hem girýär. Kalsiý, fosfor we beýleki aýratyn minerallaryň mukdary bolsa özbaşdak görkezilýär.
HerdMobile bilen iýmiň kül mukdaryny we maglumat bar ýerinde aýratyn ýokumly maddalaryny görüp bilersiňiz. Kül umumy mineral galyndyny düşündirýär, gündelik rasion bolsa saýlanan iýmleriň aýratyn ýokumly maddalary we mukdarlary boýunça hasaplanýar. Şonuň üçin her mineralyň mukdary umumy kül sanyndan çaklanyp alynmaýar.
Redaktor: Ender Soyuince · HerdMobile-yň makalalary barada
Iým seljermesindäki kül görkezijisi näme aňladýar?
Kül görkezijisi iýmiň ýanmaýan, organiki däl böleginiň mukdaryny görkezýär. Laboratoriýada guradylan nusgany ýokary gyzgynlykda diňe kül galýança ýakýarlar, soňra galyndyny çekýärler. Galyndyda kalsiý, fosfor, kaliý we magniý ýaly minerallar bilelikde umumy mukdary emele getirýär. Hasyl ýygnalanda ýa-da ammarda iým bilen garyşan toprak we çäge hem ýanman galýar we şol mukdara goşulýar. Ýakmak arkaly topragy iýmdäki minerallardan aýryp bolmaýar. Şonuň üçin belli bir mineralyň näçe bardygyny bilmek isleseňiz, seljermede hut şol mineralyň mukdaryna aýratyn serediň.
Adaty iýmlerde näçe kül bolýar?
Iýmleriň kül mukdary biri-birinden ep-esli tapawutlanýar. Feedipedia-nyň ortaça görkezijilerine görä, gury maddada mekgejöwen silosynda 3,7%, bugdaý samanynda 6,7%, guradylan ýorunjada bolsa 10,7% kül bar. NASEM göleleriň süýt çalşyryjy iýmleri baradaky maglumatlarynda göle üçin süýt çalşyryjy poroşogyň gury maddasynda 8% kül görkezilýär. Diýmek, gury madda boýunça guradylan ýorunjadaky kül mekgejöwen silosyndakydan tas üç esse köpdür. Tapawut şeýle uly bolansoň, ot-iýmiň seljermesini başga ot-iýmler bilen däl-de, hemişe şol iýmiň özüne degişli görkezijiler bilen deňeşdiriň.
Hojalykdan bir mysal
Mysal üçin, rasionda gury maddasynda 10,7% kül bolan guradylan ýorunjadan 4 kg gury madda we 6,7% kül bolan bugdaý samanyndan 3 kg gury madda bar. Ýorunja 4 × 0,107 = 0,428 kg, bugdaý samany bolsa 3 × 0,067 = 0,201 kg kül goşýar. Jemi 7 kg ot-iým gury maddasynda 0,629 kg (629 g) kül bolýar.
Kül silosa ýa-da guradylan ota toprak garyşandygyny görkezip bilermi?
Hawa, kül toprak garyşandygyny görkezip biler, sebäbi toprak bilen çäge ýanman galyp, umumy mukdara goşulýar. Ot-iýmiňiziň gury maddadaky külüni şol iýmiň adaty görkezijisi bilen deňeşdiriň: Feedipedia-nyň ortaça maglumatlarynda mekgejöwen silosy üçin 3,7%, guradylan ýorunja üçin 10,7%. Netijäniň ep-esli ýokary bolmagy hasyl ýygnalanda ýa-da ammarda toprak garyşandygyny aňladyp biler.
Laboratoriýa hasabatyndaky çig kül bilen kül şol bir zatmy?
Hawa, kül we çig kül laboratoriýada alnan şol bir görkezijiniň iki dürli adydyr. «Çig» sözi galynda ýanmaýan zatlaryň hemmesiniň, kalsiýden we fosfordan başlap nusgadaky topraga hem-de çägä çenli girýändigini aňladýar. Bu atlaryň hiç biri ýeke mineralyň mukdaryny ýa-da galyndynyň näçe böleginiň toprakdygyny görkezmeýär.