Selen
Selen — Se belgisi bilen görkezilýän mikroelementdir. Iýmdäki we mineral önümlerdäki mukdary köplenç kilogramda milligram bilen, gury madda ýa-da tebigy agram esasynda berilýär. Gury madda iýmiň suw aýrylandan soň galýan bölegidir. Etiketkada umumy selen ýa-da diňe önüm taýýarlananda goşulan selen ýazylyp biler; rasionyň hasabyna almazdan öň haýsysynyň görkezilendigini barlaň.
HerdMobile bilen bugdaý samanynyň, arpanyň, mekgejöweniň we günebakar künjarasynyň selen mukdaryny göz öňünde tutup bilersiňiz. Iým maglumatlarynda INRAE/CIRAD/AFZ bahalary hem bar. Rasion meýilnamasy her iýmiň gündelik mukdaryny görkezýär; ony şol bir agram esasyndaky selen bahasyna köpeldip, iýmiň özünden gelýän seleni hasaplaýarsyňyz.
Redaktor: Ender Soyuince · HerdMobile-yň makalalary barada
Umumy selen bilen goşulan seleniň tapawudy näme?
Umumy selen iýmdäki ýa-da önümdäki ähli selendir. Goşulan selen bolsa önüm taýýarlananda goşmaça girizilen bölegidir. Saman we däne ýaly iýmleriň özünde-de selen bolýar; mineral goşundynyň seleni şol mukdaryň üstüne goşulýar. Rasionyň umumy selenini hasaplanyňyzda ikisini hem hasaba alýarsyňyz. Selen goşundysynyň etiketkasynda onuň haýsy mal görnüşi üçin niýetlenendigi we ulanyş tertibi hem ýazylýar. Iki önümi deňeşdirmezden ýa-da mukdarlaryny jemlemezden öň etiketkadaky sanyň umumy selene ýa-da diňe goşulan bölege degişlidigini anyklaň.
Adaty iýmlerde näçe selen bar?
INRAE/CIRAD/AFZ maglumatlaryna görä, adaty iýmleriň gury maddasynyň her kilogramynda milligramyň bölekleri möçberinde selen bolýar. Arpada we mekgejöwende hersinde 0,1 mg/kg, bugdaý samanynda 0,2 mg/kg, gabygy aýrylmadyk, ýagy az günebakar künjarasynda bolsa 0,3 mg/kg gury madda görkezilýär. Bugdaý samanynyň bahasy 1 nusga esaslanýar. Şonuň üçin ony öz ot daňylaryňyzyň anyk düzümi hökmünde däl-de, deňeşdirmek üçin ulanyň. Eliňizdäki iým tapgyrynyň hakyky selen mukdaryny şol tapgyrdan alnan nusganyň seljermesi görkezýär.
Hojalykdan bir mysal
Mysal üçin, rasion meýilnamasynda gury maddanyň her kg-ynda 0,2 mg selen bolan bugdaý samanyndan 4 kg gury madda we her kg gury maddada 0,1 mg selen bolan arpadan 3 kg gury madda bar diýeliň. Saman 4 × 0,2 = 0,8 mg, arpa bolsa 3 × 0,1 = 0,3 mg selen berýär. Iki iýmiň özünden gelýän selen bir mala bir günde 1,1 mg bolýar; goşundynyň seleni hem şol jeme goşulýar.
Goşundynyň etiketkasyndaky selene beýleki iýmlerimiň seleni hem girýärmi?
Goşundynyň etiketkasynda diňe şol önümiň umumy ýa-da goşulan seleni görkezilýär. Ot-iýmde we dänede eýýäm bar bolan selen onuň üstüne goşulýar. Mysal üçin, INRAE/CIRAD/AFZ boýunça bugdaý samanynda 0,2 mg/kg gury madda selen bar. Rasionyň mineral jemine her iýmden we her goşundydan gelýän selen girýär.
Selen näme üçin kilogramda milligram bilen görkezilýär?
Selen iýmlerde örän az mukdarda bolýandygy üçin kilogramda milligram bilen görkezilýär. Mysal üçin, INRAE/CIRAD/AFZ maglumatlarynda arpanyň we mekgejöweniň hersinde 0,1 mg/kg gury madda selen bar. Gündelik seleni mg bilen tapmak üçin şol konsentrasiýany iýlen iýmiň şol bir esasdaky kilogram mukdaryna köpeldiň.