Çig ýag
Çig ýag — laboratoriýada iým nusgasyndan erediji bilen bölünip alynýan ýaglaryň we ýaga meňzeş maddalaryň mukdarydyr; adatça gury maddanyň göterimi hökmünde berilýär. Belok, süýüm, krahmal we minerallar bilen bile seredilende, iýmiň düzüminiň bir bölegini düşündirýär. Samanda ýag az, süýt çalşyryjylarda bolsa köp bolýar.
HerdMobile ýag görkezijisi belli bolan iýmleriň çig ýagyny görkezýär. Saýlan gündelik iýmitlendiriş meýilnamaňyzda şol görkezijini beýleki ýokumly maddalar we her iýmiň mukdary bilen bile görýärsiňiz. Şeýlelikde, ýagyň mukdaryna aýratynlykda däl-de, tutuş rasionyň bir bölegi hökmünde baha berýärsiňiz.
Redaktor: Ender Soyuince · HerdMobile-yň makalalary barada
Iým seljermesinde çig ýag nähili ölçenýär?
Çig ýag guradylan iým nusgasyny erediji bilen ýuwup, eräp çykan bölegini çekmek arkaly ölçenýär. Erediji hakyky ýaglar bilen birlikde mum we ösümlik pigmentleri ýaly ýaga meňzeş maddalary hem bölüp alýar. Şonuň üçin netijä «çig» ýag diýilýär. Käbir laboratoriýa hasabatlarynda şol görkeziji «efir ekstrakty» ýa-da EE diýlip ýazylýar. Netije adatça gury maddanyň, ýagny suw aýrylandan soň galýan bölegiň göterimi hökmünde berilýär. Şeýlelikde, çyglylygy dürli iýmleri deň esasda deňeşdirip bolýar.
Haýsy iýmlerde çig ýag köp, haýsylarynda az?
Süýt çalşyryjylar ýaga baý, saman, däne we belokly künjaralar bolsa ýag taýdan pes iýmlerdir. NASEM boýunça göle süýt çalşyryjy poroşogynyň gury maddasynda 18% çig ýag bar; guzy süýt çalşyryjysynyň görkezijisi bolsa çaklama boýunça 31%. Feedipedia boýunça bugdaý samanynda 1,4%, Türkiýedäki belokly künjaralar boýunça hojalyk maglumatyna görä günebakar künjarasynda 2%, däneli ekinler boýunça adaty maglumata görä arpada 2,2% çig ýag bar. Ähli göterimler gury madda degişlidir. Çuwalyň etiketkasy bilen deňeşdirmezden öň, ondaky ýagyň haýsy agram esasynda berlendigini barlaň.
Hojalykdan bir mysal
Mysal üçin, rasionda gury maddasynda 2,2% çig ýag bolan arpanyň 4 kg gury maddasy we 1,4% çig ýag bolan bugdaý samanynyň 2 kg gury maddasy bar. Arpa 4 × 0,022 = 0,088 kg (88 g), saman bolsa 2 × 0,014 = 0,028 kg (28 g) çig ýag berýär. Iki iým bilelikde bir mala bir günde 116 g çig ýag goşýar.
Näme üçin etiketkadaky çig ýag seljerme hasabatyndakydan tapawutlanýar?
Etiketka bilen seljerme hasabaty köplenç dürli agram esasyny ulanýar. Çuwally iýmiň etiketkasy ýagny çyglylygy bilen birlikdäki iýmde görkezýär, laboratoriýa bolsa adatça gury maddadaky netijäni hem berýär. HerdMobile gury madda boýunça hasaplaýar. Deňeşdirmezden öň, iýmiň gury madda göterimini ulanyp, iki görkezijini hem şol bir esasa geçiriň.
Efir ekstrakty bilen çig ýag şol bir zatmy?
Hawa, efir ekstrakty we çig ýag şol bir laboratoriýa görkezijisiniň iki adydyr. Efir ekstrakty diýen at ýagy nusgadan bölüp almak üçin öňden ulanylýan eredijiden gelip çykýar, çig ýag bolsa alnan netijäni aňladýar. Ikisi hem hakyky ýaglary we ýaga meňzeş beýleki maddalary öz içine alýar, şonuň üçin diňe sap ýagyň ölçegi däldir.