Chất khô
Chất khô là phần thức ăn còn lại sau khi loại nước, gồm đạm, xơ, chất béo, khoáng và các thành phần khô khác. Tỷ lệ chất khô cho biết mỗi 100 kg thức ăn nguyên trạng đưa vào máng có bao nhiêu kg không tính nước, giúp bạn so sánh thức ăn ướt và khô trên cùng cơ sở.
HerdMobile dùng tỷ lệ chất khô của từng thức ăn cùng lượng cho ăn hằng ngày để tính khẩu phần. Lượng nguyên trạng là phần bạn cân ra; lượng chất khô là phần mang các chất dinh dưỡng và được dùng để tính dinh dưỡng.
Biên tập: Ender Soyuince · Người biên soạn nội dung HerdMobile
Vì sao cần tính khẩu phần theo chất khô?
Các chất dinh dưỡng vật nuôi sử dụng nằm trong phần khô của thức ăn; nước không cung cấp đạm, xơ hay khoáng. Một kg ngô ủ chua và một kg hạt lúa mạch cân nặng bằng nhau nhưng chứa lượng chất khô rất khác nhau. Theo Feedipedia, ngô ủ chua có 32,5% chất khô tính theo khối lượng nguyên trạng; hạt lúa mạch có 89% theo bộ giá trị tham khảo cho hạt ngũ cốc thông dụng. Vì vậy, hàm lượng dinh dưỡng được tính theo mỗi kg chất khô và khẩu phần cũng được cân đối trên cơ sở đó.
Đổi khối lượng nguyên trạng sang chất khô như thế nào?
Lấy khối lượng nguyên trạng nhân với tỷ lệ phần trăm chất khô rồi chia cho 100. Nguyên trạng là thức ăn cân đưa vào máng, gồm cả nước. Theo tài liệu tham khảo của Thổ Nhĩ Kỳ về nhóm khô dầu giàu đạm, khô dầu hướng dương có 90% chất khô, tức 90 kg chất khô trong mỗi 100 kg khô dầu. Thức ăn nhiều nước như thức ăn ủ chua giảm khối lượng nhiều nhất khi quy đổi. Nếu có kết quả phân tích ngô ủ chua hoặc hạt ngũ cốc của trại, hãy dùng tỷ lệ trong kết quả thay cho giá trị tham khảo.
Ví dụ tại trại
Ví dụ, 20 kg ngô ủ chua có 32,5% chất khô cung cấp 20 × 0,325 = 6,5 kg chất khô. Với 4 kg hạt lúa mạch có 89% chất khô, lượng chất khô là 4 × 0,89 = 3,56 kg. Tổng cộng 24 kg thức ăn nguyên trạng chứa 6,5 + 3,56 = 10,06 kg chất khô; lượng dinh dưỡng được tính trên 10,06 kg này.
Chất khô có phải là độ ẩm của thức ăn không?
Chất khô và độ ẩm là hai phần khác nhau của cùng khối lượng nguyên trạng: phần khô còn lại sau khi sấy, còn độ ẩm là phần nước được loại đi. Hạt lúa mạch có 89% chất khô theo bộ giá trị tham khảo cho hạt ngũ cốc thông dụng nên phần lớn là chất khô; ngô ủ chua có 32,5% theo Feedipedia nên phần lớn là nước.
Vì sao sữa thay thế dạng bột cũng có tỷ lệ chất khô?
Tỷ lệ chất khô giúp so sánh sữa thay thế dạng bột với các thức ăn khác trên cùng cơ sở. Tài liệu tham khảo NASEM 2021 về sữa thay thế cho bê nêu mức 95% chất khô tính theo khối lượng nguyên trạng. Gần như toàn bộ lượng bột cân được là chất khô; nước chỉ được thêm vào khi pha.